Troja

PreporučiTweet

Troja je legendarni grad i središte, gotovo mitološkog, Trojanskog rata, koji je opisan u epskom ciklusu, a posebno u Ilijadi, epskoj poemi koja se pripisuje Homeru. Izraz Trojanci se odnosi na pripadnike društva i kulture predela koji se naziva Troja. Danas je to arheološko nalazište, u blizini morske obale u severozapadnoj Turskoj ili jugozapadno od Dardanela.

Za vreme rimske vladavine na ovom mestu, rimski imperator Avgust, je podigao grad Ilijum. Razvijao se sve do postavljenja Konstantina za imperatora, a u konstantnom ekonomskom padu bio je tokom vizantijske ere. Godine 1870., bogati nemački biznismen, Hajnrih Šliman, otkrio je prve tragove Troje. Kasnija iskopavanja dokazala su postojanje nekoliko gradova sukcesivno izgrađenih jedan za drugim. Za jedan od najranijih gradova, Troju VII, misli se da je Troja koju opisuje Homer.

Starogrčki istoričari smatraju da se Trojanski rat odigrao u periodu 12, 13. ili 14. veka pre nove ere.

Arheološko nalazište Troja je dodato na listu svetske zaostavštine UNESCO-a.

U Ilijadi, Akejani postavljaju kamp u blizini ušća reke Skamander, gde su im usidreni brodovi. Grad Troja stoji na vrhu brda, duž doline Skamander, gde se bitka i odvija. Nalazište antičkog grada je nekih 5 kilometara od obale, ali su ušća reke Skamander u vreme Trojanskog rata bila gotovo na rubu grada, čime su tvorila prirodnu odbranu od svih osvajačkih sila.

Pored Ilijade, Troja se pominje i kroz mnoga druga dela stare Grčke, od kojih izdvajamo Homerovu Odiseju. Grci i Rimljani su smatrali da je Trojanski rat istorijska činjenica, a Homerovu Troju su povezivali sa gradom u Anatoliji. Aleksandar Veliki je posetio ovo nalazište 334. godine pre nove ere, gde je održao počast Ahilu i Patroklu.

Nakon otkrića Luvijanskog bikonveksnog pečata 1995. godine, na nalazištu Troje VII je izbila vatrena diskusija povodom određivanja jezika kojim se u Troji govorilo. Sve veći broj arheologa prihvata mišljenje da je Troja pripadala širokom pojasu luvijanskog govornog područja, iako i dalje nije sigurno da je luvijanski bio primarni jezik.

Mala grupa pisaca navodi da Homerova Troja nije bila smeštena u Anatoliji, kako mnogi misle, već negde drugde: u Engleskoj, Hrvatskoj ili Skandinaviji. Ove teorije arheolozi nisu prihvatili. Danas se zna za postojanje čak devet gradova, koji su podignuti jedan nad drugim u periodu od 3.000. godine pre nove ere do 1. veka nove ere.

Ispod ruševina rimskog grada podignutog na ovoj lokaciji, Troje VIII, pronađeni su dokazi o brojnim društvenim zajednicama iz bronzanog doba.

Prema grčkoj mitologiji, rat je vođen između Trojanaca i Grka. Povod je Parisova otmica prelepe Jelene, žene Menelaja, kralja Sparte. Ilijada opisuje poslednju godinu opsade Troje, dok Odiseja opisuje Odisejev povratak kući posle rata.

Rat je izvorno potekao iz svađe između boginja Atene, Here i Afrodite. Nakon što im je Eris, boginja disharmonije, predala zlatnu jabuku, poznatu kao Jabuku razdora, koja je namenjena najpravičnijoj boginji. Zevs je boginju  poslao Parisu, koji je presudio u korist Afrodite, čime je jabuka pripala njoj. U znak zahvalnosti, Afrodita je omađijala Jelenu da se zaljubi u Parisa, koji ju je odveo u Troju. Agamemnon, kralj Mikene i brat Jeleninog muža Menelaja,  poveo je ekspediciju u Troju i opkolio grad zbog parisove uvrede. Opsada je trajala deset godina.

Nakon smrti brojnih junaka, najviše Ahila i Ajaksa, kao i trojanskih Hektora i Parisa, grad je pao kao rezultat podvale, danas poznate pod nazivom Trojanski konj. Grci su ubili većinu muškaraca, a ostale porobili; ostavili su žene i decu, opljačkali i spalili hramove i crkve, čime su zaslužili osvetu bogova. Samo se mali broj Grka uspešno vratio svojim kućama, dok je većina naselila obližnja ostrva i tamo napravila zasebne kolonije.

Danas je na ovom mestu turski grad Truva, koji je, u međuvremenu, postao prava turistička lokacija upravo zbog svoje bogate istorije. Arheološko nalazište se zove Troja. To je naziv koji mu je dodelila turska vlada i kao takav se pojavljuje na svim geografskim kartama.