Jež - ljupka bodljikava loptica

PreporučiTweet

Ježevi su ljupki, mali sisari, prepoznatljivi po svojim bodljama koje ih štite od većih životinja. Ježevi naseljavaju Evropu, Aziju, Afriku i Novi Zeland, a postoji 25 različitih vrsta ovih bubojeda. Životni vek ježeva je od 8 do 10 godina. Ježevi žive na livadama, pašnjacima i u šumama, a neretko se mogu videti i u gradu, na zelenim površinama.

Telo ježa je dužine između 10 i 45 cm. Noge su im kratke, sa po pet prstiju koji imaju oštre kandžice. Krzno ježeva je najčešće smeđe ili sive boje, mada ih ima i izuzetno svetlih, skoro belih (albino ježevi). Bodlje su raspoređene po leđima i bokovima, a ima ih ukupno od 6 do 8 hiljada. Ježeve bodlje su zapravo tvrde, jake, šuplje dlake, duge do 3 cm. Svaka bodlja ima poseban mišić, koji upravlja njenim položajem. Bodlje ježu služe za odbranu, pa kada su ugroženi sklupčaju se u loptu, kako bi zaštitili mesta bez bodlji - stomak, lice i nogice.

Zubi ježeva su šiljati i oštri, a neke vrste imaju čak do 44 zuba, koja su prilagođena njihovoj ishrani. U odnosu na telo, jež ima upadljivo velike oči i uši. Za razliku od vida, imaju izvanredan njuh i sluh.

Ježevi se hrane brojnim beskičmenjacima, kao što su gliste, puževi, pauci i insekti, a povremeno i malim kičmenjacima - žabama, gušterima, zmijama, ptičjim jajima, krticama, rovčicama i miševima. U jesen se ponekad hrane semenkama, a često voćem. Ježevi se hrane i zmijama otrovnicama, jer imaju protein erinacein koji onemogućuje proteolitičko delovanje zmijskog otrova.

Ostali ježevi ih zanimaju samo za vreme parenja, u ostalim periodima vole da samuju, a dešava se i da su agresivni prema pripadnicima svoje vrste. Ježevi imaju mali broj prirodnih predatora, te veličinu populacije reguliše većinom jazavac i neke sove, a povremeno lisica i kuna. Međutim, dešava se da na svojim leđima, između bodlji, nose razne nezvane goste, poput bubica, krpelja, buva.

Jež je celo proleće i leto u pokretu, dok u jesen počinje sa pripremanjem staništa za zimski san. Stanište mu je udubljenje u stablu ili zemlji obloženo lišćem, slamom, senom ili mahovinom. U tom svom domu provede tri do četiri meseca u dubokom snu u hladnim područjima. Međutim, stanovnici toplih područja u sušnom razdoblju zapadaju u stanje ukočenosti, koje se naziva torpor. Tokom hibernacije, životinje se ne hrane, već koriste rezerve masnog tkiva. Masno tkivo služi kao izolator i izvor energije za održavanje metaboličkih aktivnosti organizma. Mužjaci prekidaju hibernaciju pre ženki. Ježevi u zarobljeništvu ne spavaju zimski san, ukoliko se nalaze na toplom i imaju na raspolaganju dovoljnu količinu hrane.

U proleće, nakon hibernacije, mužjaci dobijaju na težini i u potrazi su za ženkom. Nakon 35 dana, ženka rađa 4 do 5 mladih, dužine 7 cm i mase 10 - 25 g. Bodlje tek rođenih ježeva nisu na površini, već se nalaze u tzv. fluidnom sloju, koji je ispunjen tečnošću, te na taj način novorođeni ježevi ne ozlede majku prilikom rađanja. Fluidni sloj se razgrađuje 24 sata nakon rađanja. Mladi su slepi 14 - 18 dana nakon rađanja, a polnu zrelost dostižu nakon 12 meseci. Mužjak ne brine o mladima.

Njihovo doba dana su predveče i noć i tada su najaktivniji, dok su danju skriveni u svojim gnezdima. Zato ne čudi što ježevi u prigradskim naseljima često mogu da se sretnu i u dvorištu, šuškajući i njuškajući. Iako mogu savladati strah i jesti čoveku iz ruke, ipak nisu toliko pogodni za kućnog ljubimca. Koliko god slatke bile, ove životinjice imaju neprijatan miris, a često mogu da prenesu i razne zaraze, preko urina.

Međutim, postoje neke vrste ježeva koje se posebno uzgajaju za ovu svrhu. Mini ježevi su preko noći postali hit kućni ljubimci među svetskim džet setom, posebno u Britaniji. Oni su jednostavniji za gajenje, a neretko ih vlasnice ponesu i u tašni.

Tokom poslednjih 20 godina, značajno se smanjuje brojnost ježeva u Evropi. Veliki broj ježeva ne preživi hibernaciju, dok mnogi stradaju usled prelaska puteva.