Hrvatska i Slovenija u XVI veku

Učvršćivanje habzburške vlasti u Hrvatskoj i Sloveniji dovodi do mnogih seljačkih pobuna. Pritisak feudalaca nameće povećane zahteve seljacima u vidu novčanih davanja, naturalne i radne rente. Turske provale u ove krajeve još više ugrožavaju položaj seljaka. Krajem XV veka i početkom XVI veka iz Slovenije i Hrvatske odvodi se preko 200 hiljada ljudi u tursko ropstvo. Kao odgovor na to dolazi do čestih seljačkih ustanaka i buna. U Kranjskoj, Štajerskoj i Koruškoj 1515. godine izbija velika pobuna koja okuplja puno seljaka. Oni napadaju feudalne zamkove i sudove, ali carska vojska lako guši ovaj ustanak.

Slično stanje postoji i u Hrvatskoj. Seljaci trpe zbog velikih feudalnih nameta i turskih upada. Takvo stanje dovodi do poznatog ustanka Matije Gupca u Stubici i Susedgradu, 1573. godine. Ustanici žele da se oslobode svojih gospodara, ali banska vojska guši ustanak u krvi i svirepo kažnjava njegove vođe.

U XVI veku, pod pritiskom Turaka, srpski živalj naseljava pojedine delove Hrvatske, Bosne i Dalmacije. Doseljenici iz Bosne naseljavaju se oko Zadra i Knina u Dalmaciji, u Slavoniji, Lici i Krbavi. Srbi tada prelaze reku Krku, Kupu i Ilovu, što dovodi do njihovog mešanja sa Hrvatima i saznanja o zajedničkoj sudbini. Senjski uskoci stiču istaknuto mesto kao borci protiv Turaka, Venecije i Dubrovačke Republike. Oni napadaju turske gradove (Makarska, Obrovac, Skradin) koje nemilosrdno pljačkaju. Austrija podržava uskoke, koji nalaze mesto u narodnoj pesmi zbog svojih podviga (Senjanin Ivo, Senjanin Juriša, Senjanin Tadija i drugi).